Consumentenzaken – Energieverbruik

“Help! De energiekosten worden te duur!”

Met deze kreet in gedachten zullen er altijd wel mensen zijn die op een bepaald moment op zoek gaan naar oplossingen om de kosten te verlagen. Vooral wie van een minimum aan inkomsten moet leven of in een uitkering zit. Voor velen is dit erg moeilijk. Want je gebruikt nu eenmaal gas, elektriciteit en water… Zonder kan niemand leven. En de kosten van al deze basisbehoeften zijn de laatste decennia alleen maar gestegen.
Wie dan nog in een gelukkige positie is dat die ruimschoots voldoende inkomsten heeft om de (hoge) vaste lasten te betalen, kijkt hier vaak helemaal niet naar om.
Pas als die maandelijkse kosten te hoog worden, gaan de meeste mensen erover nadenken of het minder zou kunnen.
Ook de klimaatcrisis heeft de laatste jaren een grote rol gespeeld: meer mensen zijn ook bewuster geworden en weten dat te veel verbruik nadelige gevolgen heeft voor de CO2-uitstoot en dus voor het klimaat.

Energie is HOT.
Maar in je huis mag het niet TE HEET zijn… Want dat kost te veel gas en dus geld.

Voor mij was het ‘zo verstandig mogelijk met energie omgaan’ eigenlijk nooit zo’n moeilijk punt.
In mijn eerste vaste baan, ergens rond 1983, werkte ik bij het plaatselijke energiebedrijf!
Als ‘medewerker kleinverbruikadministratie’ bij het (toen nog) ‘Gemeentelijk Energiebedrijf Dordrecht’ moest ik naast eenvoudige administratieve verwerkingen ook maandelijks de bellende gebruikers inlichten en een beetje voorlichten over hun verbruik. Als ze de rekening kregen en die vonden ze te hoog dan kon ik zien waar dat aan lag. Ik kon wijzigingen doorvoeren aan hun voorschot en eenvoudige uitleg geven waarom dat zo ‘hoog’ moest zijn als ze bijvoorbeeld een torenhoog gasverbruik hadden.
Uitgebreidere voorlichting werd door een andere afdeling gegeven maar ik zat dus wel ‘dicht bij het vuur’ en wist al heel vroeg waar ik zelf thuis ook op moest letten om te kunnen bezuinigen.
Maar toen was dat nog niet zo duur en omdat ik altijd werk had, was het nauwelijks een punt van aandacht.

Na een jaar of 12 bij ‘G.E.B.’, ‘R.E.D.’ en later ‘Eneco’ eerst bij de energiesector maar later in de ICT gewerkt te hebben, is er wel genoeg blijven hangen om ook later bewust te blijven van mijn energieverbruik.
Dat werd weer wel interessant toen ik met mijn partner verhuisde naar een (eigen) rijtjeshuis met een wat merkwaardige karakteristiek. De energiekosten waren hier altijd eigenlijk al relatief hoog en dat is altijd wel een punt van aandacht geweest, vooral toen ik mijn werk verloor in 2013 en de kosten veel meer ‘voelbaar’ werden.
Ik ben sinds die tijd dus veel meer actief geworden om te proberen deze te verlagen waar mogelijk.
Daarom nu dit artikel, omdat dit best een heel complex iets is waar heel veel mensen mee tobben.
Misschien helpt het ook anderen een beetje om beter inzicht te krijgen.

Het wordt een redelijk fors artikel.
En vooraf een belangrijke waarschuwing: het onderstaande betreft mijn persoonlijke situatie.
Elk huis, elk gezin en dus alle omstandigheden kunnen overal anders zijn.
Goede voorlichting over energieverbruik zou dus altijd maatwerk moeten zijn.
Alle goed bedoelde websites met ‘bespaartips’ zijn dus leuk om te kijken wat er bij jou toepasbaar is maar niet alles kan ook echt verschil uitmaken.

Mijn situatie

Om een goed inzicht te kunnen krijgen op het gasverbruik in mijn woning, moet je direct al beginnen met het type woning. Dat maakt nogal wat uit! Of je in een klein 2-kamerflatje (tegenwoordig moet ik dat ‘appartement’ noemen… 😛 ) woont of in een vrijstaande villa…
Ik woon dan zogezegd in een ‘simpel rijtjeshuis’. Een tussenwoning van 2 lagen (met plat dak dus geen zolder of vliering) met aan beide kanten buren.
Maar omdat deze woning tot de zogenaamde ‘legowoningen’ behoort, is het niet zo simpel.

Zowel op ‘Wiki’ als in een redelijk recent artikel in het ‘AD’ wordt goed de geschiedenis van deze merkwaardige woningen beschreven. Vooral het “Je houdt ervan” of “Je haat het” hebben wij ook al herkend toen we begin jaren ‘90 begonnen te zoeken naar een andere woning.
Ik wilde graag kopen (met oog op de toekomst) maar omdat ik eenverdiener was en mijn partner voorlopig niet aan werk zou komen, was mijn budget beperkt.
Of ik zou een vrij oud huis kunnen kopen waar veel aan geklust moest worden (en ik ben absoluut geen klusser!) of een min of meer ‘kant-en-klare’ woning zonder al te veel opsmuk.
Daardoor kwamen we in de prijsklasse van de legowoningen uit.
Maar eigenlijk vonden wij die juist wel mooi! Vooral mijn partner. Zij kwam dus uit Kroatië en was daar bekend met de veelal witte woningen aan de Dalmatische kust. De witte lego-woningen hadden in onze optiek dus zeker iets ‘mediterraans’!
Na een korte zoektocht en enkele eerdere opties kwamen we uit bij de huidige woning, waar ik nog altijd in woon sinds 1993.

Sfeerplaatje legowoningen

Het huis

Nu weer terug naar de energie.
De ‘legowoningen’ zijn dus gebouwd in de 70er jaren, toen de isolatienormen nog niet zo hoog lagen. Daarbij zijn de muren dus ‘prefab’ uit de fabriek geleverd en in elkaar ‘geschroefd’ tot een huis. Er is geen metselwerk aan te pas gekomen en er zijn dus geen ‘spouwmuren’ die eventueel geïsoleerd kunnen worden.

Omdat aan een kant buren wonen in een hoekwoning, die 1-laags is, heb ik aan die kant boven dus een buitenmuur. En dat voel je: die kamers waren altijd minder goed warm te stoken.

Toen wij het kochten waren alle kozijnen nog origineel hout, met alleen de grotere ramen traditioneel dubbel glas.
Omdat het steeds terugkerende schilderwerk ons tegenstond maar ook omdat sommige kozijnen steeds grotere ‘houtrot’ gingen vertonen (vooral de klapramen), hebben we vrijwel alle kozijnen een keer laten vervangen door witte kunststof kozijnen met overal iets betere kwaliteit dubbel glas.
Niet het beste (er bestaat tegenwoordig volgens mij iets van HR++ of zo…) want dat zou de kosten te hoog maken…

Ook hebben we in de benedenverdieping (woonkamer/open keuken) vloerverwarming laten aanleggen en daarop vloertegels.
Dit was een geweldige oplossing voor betere warmte maar dit bleek daarna een grote kostenpost van gasverbruik. Want door slechte isolatie van de kruipruimte gaat bij vloerverwarming natuurlijk veel warmte naar beneden…
Hierop kom ik later terug.

Verder hebben wij (bij gebrek aan zolder) onze CV-ketel beneden zitten, in een kast naast de bekende meterkast. Dat was bij aankoop van dit huis een ‘gewone’ CV-ketel. Na vervanging werd dit een ‘VR (Verbeterd Rendement)’ ketel. Terwijl de meeste besparing wordt behaald met de tegenwoordige ‘HR (Hoog Rendement)’ ketels. Maar die hebben zowel een afvoer als (korte) invoer van buitenlucht nodig, en dat scheen niet te kunnen volgens onze vorige verwarmingsmonteur. Later heb ik weer gehoord dat het wel kan… Met een extra gaatje in de buitenmuur, etc. Maar op dit moment kan ik niet zomaar weer een nieuwe ketel aanschaffen…
Dit is dus nog wel een punt. Want hierdoor kan het gasverbruik nooit flink omlaag.
Ook hier kom ik straks op terug in het overzicht van wat ik kon doen en heb gedaan aan besparing.

Omdat we dus een plat dak hebben in deze woningen, waar een zogenaamde ‘bitumineuze’ dakbedekking op ligt: rollen met opgebrande lagen waterdicht materiaal met daarop nog een laag kiezelstenen ter bescherming van die laag! Dit ligt allemaal vrijwel direct op het betonnen dak dus van een goede isolatie is geheel geen sprake.
In de zomers wordt het bij grote hitte snel bloedheet op de bovenverdieping en in de winters is het gewoon koud.

Tenslotte in dit overzicht van het huis: er is een open trap in de woonkamer naar boven.
Het zal duidelijk zijn dat de warmte van beneden dus simpel door het trapgat naar boven gaat en er hier daarom ook harder gestookt moet worden.

Alles bij elkaar had ik hier altijd een gasverbruik wat in vergelijking van diverse soorten rijtjeshuizen veel hoger was. In de maandelijkse overzichten die je tegenwoordig door de ‘slimme meter’ krijgt, werd het altijd vergeleken met een vrijstaande woning! Ja hallo!
Maar dit is dus het huis en daarin wil ik graag zo lang mogelijk blijven wonen.
Want het voelt echt als ‘mijn’ huis, waarin we al veel hadden gedaan om het naar onze zin te maken en in vergelijking met veel modernere woningen is hier binnen gewoon heel veel ruimte.
Een mooie grote woonkamer die nog groter lijkt door de open keuken.
En ook de slaapkamers zijn ruim. En de omgeving – aan de rand van Dordrecht-Zuid – is heerlijk rustig en ik loop (als ik kan en wil…) zo een parkje in.
Maar het moet dus wat minder met het verbruik… Hoe dan?

Mogelijkheden en onmogelijkheden energiebesparing

In het bovenstaande ga ik al uitvoerig in op het hoge gasverbruik. Natuurlijk speelt de elektriciteit ook een rol maar in het totaal van de energierekening is dat maar een klein deel. Het is maar ongeveer een vijfde deel van de totale kosten!
Maar natuurlijk speelt elk ‘tientje’ mee dus daar ben ik ook altijd mee bezig.
Met verrassend resultaat, ook in combinatie met het verwarmen van de woning.

Elektriciteit

Als gezin waren wij altijd redelijke ‘grootverbruikers’.
Naast de normale apparatuur: wasmachine, condensdroger, afwasmachine, koelkast, heteluchtoven, magnetron, afzuigkap, diverse kleine keukenapparatuur en natuurlijk de TV en randapparatuur zoals video, dvd-speler, audio, etc. hadden we allemaal computers!
Mijn partner, de kinderen en ik hadden een eigen computer. En daarnaast had mijn partner nog diverse naai- en borduurmachines.
Omdat de vriezer in de koelkast vaak niet toereikend was, heb ik ooit een keer een klein vrieskistje erbij aangeschaft en in de berging gezet.
Die was toen ik alleen was een keer leeg gegaan en had ik uit gezet, maar nu tijdens de Coronacrisis staat die weer aan want ik heb wederom een grote voorraad ingeslagen nu ik voornamelijk thuis blijf.
En dan heb je natuurlijk de nodige verlichting.
Daarop heb ik als eerste bezuinigd door:

Led-verlichting toe te passen.
Dat was natuurlijk het makkelijkst te realiseren.
De vele (oude) gloeilampen had ik op diverse plekken al vervangen door ‘spaarlampen’ maar met de opkomst van led-lampen die nu veel goedkoper werden, heb ik vrijwel alles vervangen door led.
Alleen de TL-balken in de berging hangen er nog en in de keuken is een onderlicht nog ‘ouderwets’ TL. Maar die doe ik nauwelijks nog aan.
Ook de staande vloer- en leeslamp met (dure) halogeen verlichting is nog hetzelfde maar die gaat ook bijna nooit meer aan.
Wat ik nu aan licht verbruik is minimaal.
En natuurlijk is er op dit moment nog maar 1 PC overdag aan.
De afwasmachine is al jaren kapot en ik heb geen plannen om die te vervangen.
Voor de handafwas heb ik nu ook alle tijd en ik heb er geen hekel aan.

Het totaal aan elektriciteitsverbruik is volgens de schema’s nu ongeveer gelijk aan een 1-persoons huishouden. Nou… Dat klopt dus wel. 🙂
Maar ik heb nog een paar dingen ontdekt!

Allereerst heb ik opeens ergens gelezen dat er ‘energiemeters’ bestaan. Apparaatjes die je tussen een elektrisch apparaat en het stopcontact plaatst, die het werkelijke stroomverbruik meten.
Ik heb er een gekocht bij Amazon:

Energiemeter

Ik noem die firma omdat dit echt veel goedkoper was dan vrijwel alle andere aanbieders.
Als ik iets aanschaf… Dan zoek ik nu echt heel internet af en al moet het met de ‘slowboat-uit-China’ komen: als dit het goedkoopst is (en relatief goed natuurlijk) dan doe ik dat.

Maar ik heb dus een energiemeter.
Hiermee kon ik direct testen welk apparaat hoeveel stroom verbruikt en ook nog in de eventuele standby-stand! En ook de diverse opladers, die vele mensen gewoon vaak standaard in een stopcontact laten zitten, ook al laden ze niks op.
Nou, dat laatste blijkt bij mijn lader niet het geval te zijn: geen telefoon verbonden – GEEN verbruik. Mooi. Maar dat deed ik tegenwoordig trouwens toch altijd al via de usb-kabel met mijn computer. Gaat sneller en geen extra stroomverbruik.

Met het apparaatje heb ik dus ontdekt dat al die apparaten en apparaatjes niet zo schrikbarend veel verbruiken. Dat kan eigenlijk niet minder.
Alleen mijn oude wasmachine (bijna 23 jaar oud!) zal wel een flink stuk zuiniger kunnen…
Maar hij doet het nog en in mijn eentje heb ik nu natuurlijk niet zoveel wasgoed.
Als hij kapot gaat (wat ik wel een keer verwacht) dan zien we wel weer.

Wat ik wel heb ontdekt:
De CV-ketel en de vloerverwarming hebben allebei een pomp, die het water de leidingen door pompt. En dat zijn nog apparaten uit de tijd dat het nog niet zo zuinig moest allemaal…
Met name de pomp van de vloerverwarming verbruikt 80 watt! En zeker in de winter gaat dat hard.
En in de zomer verwarm je dan vaak niet, maar de pomp staat altijd aan en werkt ook dan gewoon door, omdat die anders ‘vast’ kan slaan.
Door een interessante kortingsactie van de Overheid werd ik geattendeerd op het bestaan van speciale schakelklokken voor vloerverwarmingspompen! Die schakelt de pomp alleen aan als er warmte gemeten wordt door de leiding van de CV. Hij schakelt ook elke dag automatisch heel even aan om het ‘vastlopen’ te voorkomen. Een kostbaar ding maar die krijg ik binnenkort gratis.

Daarnaast heb ik (nu pas…) ontdekt dat op die pomp een schakelaar zit. Die op de hoogste stand stond zodat er lekker snel water werd rondgepompt…
Maar nu las ik dat dit gerust een stap lager kan. Op de lagere stand verbruikt die maar 60 watt!
Dan wordt het warme water dus iets minder snel rondgepompt en duurt het iets langer dat alles goed warm wordt. Ik heb die stand veranderd en ik voel er niet veel van.
Het lijkt nu inderdaad wel dat de thermostaat langer ‘aan’ blijft. Maar volgens mensen met kennis van besparing is het verbruik dus lager en het duurt dan wat langer maar in totaal zou het voordeliger zijn. Dit moet ik nog even ervaren in de loop van de tijd.

Maar op deze manier heb ik op dit moment al de mogelijke aanpassingen gedaan op mijn stroomverbruik waardoor ik weer minder elektriciteit verbruik. 🙂

Maar dan dus:

Gas

Waarom ik in dit huis veel gas verbruik heb ik al uitgelegd.
De woning is nu eenmaal niet best geïsoleerd (heeft destijds ook ‘Energielabel C’ gekregen) en bezuinigingen zijn lastig te realiseren.

Dan kook ik ook nog op gas.
We hebben ook in de loop van de tijd een keer een geheel nieuwe keuken laten installeren want de oude was ook nog van de bouw… De vorige eigenaar had er werkelijk NIETS nieuws in gedaan.
Dat maakte daarom wel de aankoopprijs aantrekkelijk, vergeleken met andere vergelijkbare legowoningen waar wel veel in was gebeurd. 😉
Maar in de keuken hebben we bewust dan koelkast, heteluchtoven, afwasmachine, magnetron, afzuigkap en gaskookplaat van één merk laten installeren.
We hadden wel elektrisch (halogeen was toen goed betaalbaar) willen doen maar daar hadden we een extra (kook-) groep in de meterkast voor nodig omdat de meeste apparatuur een zogenaamd ‘twee fasen apparaat’ was. Dat zou te duur zijn geworden.
En daarnaast vond (en vind) ik koken op gas gewoon heel erg prettig.
Inductie schijnt nu een stuk beter te zijn (was toen nog veel te duur) maar ook dat heeft meestal 2 fasen nodig.

Ooit zal ik een nieuwe CV-ketel moeten kopen… Die is namelijk ook al weer 12 jaar oud!
En gemiddeld staat ook hier weer 10-15 jaar voor, dus… 🙁
Maar over het hoe en wat filosofeer ik liever nog even niet. Ik heb nu niet genoeg inkomsten meer om hiervoor te kunnen gaan sparen…

Wat wel op mijn pad kwam: een regionale stichting die diverse wijken van Dordrecht en omgeving ging voorlichten over hun mogelijkheden om te kunnen besparen én: daarvoor collectieve aanpassingen aanboden om dit te realiseren. Omdat collectief (een grotere groep tegelijk in dezelfde buurt) natuurlijk voordeliger kan zijn voor de betreffende bedrijven en er zo flinke kortingen geboden konden worden.
Zo is er voor bewoners van de ‘legowoningen’ een apart project gestart, omdat juist deze woningen zo ‘apart’ en moeilijk te isoleren zijn.
De mogelijkheden die ze boden trokken me wel aan!
Drie opties werden er aangeboden:
– isolatie van het platte dak
– vloerisolatie
– afsluiten trapgat

Eigenlijk leek alles me wel wat maar uiteraard heb ik geen geld om ook maar iets door een bedrijf uit te laten voeren… Toch heb ik me geïnteresseerd getoond en informatie en offertes aangevraagd, van met name de dakisolatie en de vloerisolatie.
Met de kanttekening dat ik niet kan investeren.
Er zou op een aantal maatregelen (tegelijk) ook nog subsidie gegeven worden door de overheid maar in alle gevallen moet je het toch eerst laten uitvoeren. En dat kan ik niet.

De dakisolatie zou echt heel duur worden. Alleen al het vervangen van de huidige bituumlaag komt normaliter al op een bedrag van tegen de € 2000. Maar dit zou inclusief isolerende platen op ruim het dubbele komen!

De vloerisolatie zou eigenlijk het meeste directe rendement bieden, zeker omdat ik vloerverwarming heb! En dat kwam ‘maar’ op ongeveer € 2000. En: via een provinciale subsidiepot zou ik hiervoor 75% subsidie kunnen krijgen! Waardoor er nog maar zo’n € 500 over zou blijven!
En dan een geschatte besparing op het gasverbruik van 30%!
Omdat alle warmte dan niet meer naar beneden zou afvloeien maar in de vloer zou blijven en veel beter naar boven uitstralen. Ik was hier erg enthousiast over! Alleen… Hoe dan.
En toen kreeg ik van die stichting een grandioos aanbod.
Omdat ze wisten dat er natuurlijk best wel meer mensen zijn die door hun situatie niets kunnen investeren en daardoor het maar laten zitten allemaal, terwijl de overheid juist zo’n druk uitoefent dat we ALLEMAAL moeten minderen vanwege de ‘energietransitie’ om de klimaatdoelen te halen, vonden ze dat er ook voor ‘ons soort’ mensen mogelijkheden moeten zijn.
Ze konden natuurlijk niet iedereen helpen!
Het is maar een eenvoudige stichting met vrijwilligers die alleen de mensen op weg proberen te helpen! Maar als signaal naar de overheid (de Gemeente Dordrecht in dit geval) wilden ze MIJ helpen als voorbeeld hoe het ook kan:
Ze schoten het totale bedrag van de vloerisolatie voor zodat het bedrijf aan de slag kon.
Daarna vroegen zij de subsidie aan, die vrijwel zeker was. En het restant zou ik dan terug mogen betalen in een paar jaar waarbij ik slechts € 25 per maand betaal!
In maart 2020 is zodoende de vloer prima geïsoleerd in de kruipruimte en in het verbruik was dit vrijwel direct terug te zien. De vloer is veel sneller warm en behoudt die warmte ook langer.
Mijn voorschot is bij de jaarafrekening van november een paar tientjes omlaag gegaan!
Zodat ik het restant wat ik nog moet terugbetalen nu al nauwelijks voel.
Hier ben ik heel erg blij mee.

Het dak… Kan misschien ooit nog een keer aangepakt worden maar tegenwoordig is op de bovenverdieping vrijwel nooit meer iemand aanwezig en mijn slaapkamer heb ik graag koel. Dus dat heeft niet zo veel haast.

Mogelijk kan ik in de toekomst nog een keer mijn trapgat laten afsluiten…
Dat zou iets van ruim € 1000 gaan kosten… Vond ik wat prijzig.
En toen dit beslist moest worden was hier nog de kat Domino aanwezig en die ging de hele dag de trap op en af. Nu zou dit wel gewoon kunnen.
Maar ik kan dan uiteraard weer niet zo veel investeren.
Het zal allicht ook niet zo heel veel verschil betekenen als die vloerisolatie heeft gedaan.

Vloerisolatie kruipruimte

Tenslotte

In bovenstaand verhaal heb ik specifiek de bijzondere toepassingen in mijn situatie beschreven waarmee ik aan de slag ben of misschien wil gaan. Omdat dit nog meer verschil maakt met de al langer toegepaste ‘bekende’ besparingen. Die acht ik veelal bekend:
Thermostaat CV graadje lager, iets vroeger laag voor je naar bed gaat, geen onnodige apparatuur en verlichting aan laten staan, etc. etc. De standaard bespaartips die iedereen wel zal kennen en al dan niet toepast. Die ken ik natuurlijk al zolang ik zelf een woning heb…

Ook over water heb ik het niet gehad. In het begin zat in mijn huis nog geen watermeter! Toen werd er hier nog een abonnement toegepast op basis van het gemiddelde verbruik in dit soort huizen. Vroeger was zelfs het aantal tappunten (kranen) in een huis bepalend. Sinds een aantal jaren zit hier nu ook een watermeter en maakt het dus wel uit hoeveel water ik verbruik. Hier let ik nooit zo op. Wat ik nodig vind gebruik ik.
Alleen het gebruik van de hogedrukreiniger is wel wat afgenomen. In de ‘legowoningen’ is het regelmatig schoon spuiten van de witte muren wel een ding, anders worden ze soms heel smerig. Dit ben ik minder gaan doen maar de laatste tijd doe ik dit helemaal niet meer omdat ik fysiek niet zo goed meer uit de weg kan en op een ladder doodsbang ben dat ik er af val…
Verder vind ik de waterrekening (die tegenwoordig apart is van de energierekening, wat vroeger bij huidig Eneco nog wel een poosje gecombineerd was!) niet zo hoog dat ik me daar druk om maak.

In het algemeen zal iedereen nu toch wel weten dat je bij aanschaf van willekeurig wat voor apparaat oplet hoeveel ‘brandstof’ het verbruikt, of dit nu elektriciteit, gas of benzine is. 😉
Dat wordt tegenwoordig meestal wel vermeld door de verkopers en er zijn talloze consumentensites waarop je de oordelen kunt lezen van theoretische opgave van de fabrikant tot de praktische testwaarden. Daar behoef ik niets meer over te schrijven.

Resumerend wil ik met dit artikel aangeven dat het besparen op je energieverbruik niet zo simpel is als het soms door de ‘schreeuwende’ promotie in de diverse media wordt voorgesteld.
Lees je goed in voordat je grote veranderingen overweegt.
Zeker de overstap naar de nieuwe middelen van deze tijd (zonnepanelen, warmtepomp) moet je even goed overwegen. Dat zijn grote investeringen (ook al verleiden ze je met misleidende reclame!) die een gemiddeld gezin niet snel terug kan verdienen. En neem alles over de ‘uitstoot van CO2’ liever ook met een korrel zout! De grootste verbruikers zijn NIET wij – de gewone huishoudens – maar de grote industrieën. En de huidige toepassingen staan nog in de kinderschoenen. Grote kans dat er over pakweg 10 jaar veel efficiëntere middelen uitgevonden en verkocht worden.

De meest simpele aanpassingen van dagelijkse voorwerpen en een verstandig gebruik ervan, levert altijd sneller en zichtbaar resultaat op je afrekening.

Neem eventueel een energiecoach in de arm, die vaak wel wat geld kost, maar waardoor je precies te weten komt wat in jullie situatie mogelijk en onmogelijk is.

Succes!

Dit bericht is geplaatst in Column, Cultuurfilosofie, Persoonlijk met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie