Crisisbeheersing in Nederland deugt niet

Gezondheidszorg beneden alle peil

Ruim een week voordat Nederland eindelijk (?) eens gaat beginnen met vaccinaties tegen het Covid-19-virus (als laatste land in de EU en vermoedelijk van een groot deel in de hele wereld) worden nu zorgen geuit dat de zorg het niet (meer) aankan. Het leger wordt gevraagd om hulp te verlenen, anders gaat het niet goed.
Wat een blamage. Wat een afgang. Wat een cruciale misrekening die de politiek decennialang heeft gemaakt ten aanzien van de nodige gezondheidszorg in Nederland.
Hoog tijd voor mijn weer eens nodige nuancerende mening.

Vooropgesteld: Nederland zal echt niet het enige land zijn wat mijlenver achter loopt op daadkracht in ‘crisisbeheersing’! Maar andere landen ken ik niet. En juist hier slaat heel elitair Nederland altijd zo hard op ‘zijn’ borst dat “alles hier zo goed geregeld is”.
Kwats. Bullshit. Leugens. In Nederland is alles klein. Ook de aanpak van diverse grote maatschappelijke en mondiale problemen zoals een crisis rond een pandemie dat is.

Crisisbeheersing

Na diverse oorlogen en pandemieën in de geschiedenis, zou je verwachten dat ‘modern’ georganiseerde (westerse?) landen tegenwoordig op alles zijn voorbereid.
De Verenigde Naties en de Europese Unie zijn niet voor niets opgericht. Naast een meer gezamenlijke aanpak van economische zaken, een grotere veiligheid tegen eventuele nieuwe oorlogsdreigingen en het voor elkaar klaar staan als er echt nood is vanwege een natuurramp, terrorisme of gewoonweg een gigantisch ongeluk zoals bijvoorbeeld de explosie van een kerncentrale, zouden de relatief grotere landen op die manier de kleine landen zonder voldoende eigen middelen kunnen helpen. Dat was de bedoeling.
Dat eigenwijze landen als Nederland prat zouden gaan op hun eigen ‘geweldige’ organisatie van alle mogelijke problemen, werd niet meegerekend. Maar dit is wel wat er gebeurd is.

Allereerst het leger

Een relatief klein land als Nederland kan natuurlijk nooit zo’n grote legermacht op touw zetten als landen als de VS, Duitsland en Rusland.
We hadden hier altijd een bescheiden legercapaciteit, opgebouwd uit voornamelijk reservisten, die als ‘dienstplichtig militair’ waren opgeleid. Bij grote crises zouden die opgeroepen kunnen worden.

Er kwam steeds meer tegenstand tegen die dienstplicht omdat het niveau van de opgeleide militairen nooit voldoende werd om in echte crises in te zetten en omdat men eigenlijk geen ‘grote’ oorlog meer verwachtte zoals de Tweede Wereldoorlog. Deels door de steeds grotere globalisering en verdergaande onderlinge afspraken over de diverse wapenarsenalen.
Een klein maar echt goed opgeleid beroepsleger zou voor Nederland voldoende zijn.

Op zich klopt dit wel. Nu worden eenheden van diverse landen naar rato ingezet bij de aanpak van diverse crises wereldwijd. Op zich een redelijke situatie.
Maar in de praktijk hebben we al meerdere malen gezien dat zelfs dat kleine ‘goed opgeleide’ beroepsleger echte crisis niet goed aankan, hoe klein hun taken ook zijn.
Fout na fout, misverstand na misverstand, onmacht na onmacht.
Denk maar aan Srebrenica en het mislukte bombardement op (per ongeluk) burgerdoelen in Irak.
En er is echt veel meer fout gegaan.

Toch blijft die Nederlandse legermacht zichzelf ophemelen en houdt ze continu de domme massa een worst voor met ‘indrukwekkende’ oefeningen met legerhelikopters boven woonwijken om te oefenen als ze wat moet doen op kleine schaal. Zoals het ondersteunen bij rampen en vervoer van slachtoffers. Er waren ook vele oefeningen in mijn eigen stad Dordrecht.
Het leger staat er klaar voor! Hoera! Bravo!

Maar euh… waar laten ze al die slachtoffers? De regionale ziekenhuizen zitten al snel vol en de personeelscapaciteit is niet voldoende om een grote piek aan te kunnen.

Op papier is alles geregeld.
Er zijn noodnummers die je kunt bellen bij een ramp (als je telefoon het nog doet), procedures bij hoog water, aangewezen vluchtgebieden, sirenes die maandelijks worden getest…
Noem het maar op. Nederland is op ALLES voorbereid.
Behalve als er een pandemie uitbreekt…

Is dit de eerste keer in de geschiedenis? Ik dacht het niet!
En juist na zoveel jaren en ervaringen die je zo uit de geschiedenisboeken kunt halen, zou je zeggen dat ze daar nu een steeds betere aanpak uit kunnen ontwikkelen. Niets. Nul.
Weer moet Nederland een nieuw wiel uitvinden…

Capaciteit gezondheidszorg

Misschien kan het leger prima slachtoffers oppakken en verplaatsen naar omringende ziekenhuizen maar wat als daar geen plek is?

Door de decennia heen is Nederland een zelfgenoegzaam verwend land geworden, wat denkt alles nu veel beter aan te kunnen met vooral… minder mensen.
Behandelmethoden, medicatie, opleidingen en alle andere randvoorwaarden zijn natuurlijk beter dan 100 jaar geleden.
Maar bij een echte crisis… Een ramp met duizenden slachtoffers… een pandemie…
Dan draait het voornamelijk om daadkracht. Gekwalificeerd personeel rondom de vele bedden.
Want een onbekend virus is in eerste instantie moeilijk (en soms geheel niet) direct te behandelen maar de patiënten hebben gewoon zorg nodig. Handen aan het bed.
En die zijn wegbezuinigd en er is niet nagedacht om net zoals bijvoorbeeld vroeger de reservisten van het leger een ‘stille’ groep van medici achter de hand te hebben voor als het nodig is.
Ze hebben nu zelfs te weinig bekwame krachten om massaal te kunnen vaccineren! Hoe relatief simpel het prikken ook is.

Maar ook alternatieven werken niet of zijn er gewoon niet.
Toen de IC’s begonnen over te lopen, hebben ze in een aantal gevallen patiënten met helikopters naar Duitsland gebracht, net over de grens, waar nog wel voldoende ruimte was.
Waarom zijn dergelijke ‘luchtbruggen’ niet in Europees verband (of verder) afgesproken?
Zodat zo’n unie kan doen waar het voor bedoeld is: de grote landen helpen de kleine?
En zo wordt in ieder geval de beschikbare capaciteit beter verdeeld in noodsituaties.
Niets is geregeld. Helemaal niets.
Want Nederland klopt op zijn borst. We kunnen zelf prima alles aan.
Walgelijk.

Actuele realiteit

Bovenstaand relaas is dan misschien een puur persoonlijke conclusie op de zaken zoals ik ze zie.
Maar de actuele realiteit bewijst dat.
Vanaf het begin heb je – vanaf de zijlijn – gewoon helder kunnen zien hoe alles verliep, vanaf de ontdekking en verspreiding van het virus.
In alle opzichten liepen de verantwoordelijke organisaties en politici achter de feiten aan te hollen.
Hoewel ‘hollen’… Het te lang afwachtende aspect moet je ook niet onderschatten.

De grote motoren achter de crisisbestrijding in Nederland zijn natuurlijk het ‘OMT (Outbreak Management Team)’ en het ‘RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu)’.
Het tweede is een permanent orgaan, het eerste een gelegenheidsclub die de feitelijke crisis moet zien te ‘managen’. Beheersen. Crisisbeheersing.
Was hiervan direct sprake?
Vanaf het begin zijn beslissingen genomen in een ‘afwachtende’ houding.
Steeds werd ‘bij de buren’ gekeken hoe groen het gras daar was. Pas dan reageerde Nederland.

Lagen de draaiboeken dan niet gewoon klaar? Alles is toch zo goed geregeld in dit perfect georganiseerde land? Nee, er lag niets klaar.
Waardoor het kon gebeuren dat alle ‘deskundigen’ vanuit hun eigen interpretatie van de gebeurtenissen in andere landen en hun eigen specialisme en expertise aannames gingen doen.
En elkaar op hoofdpunten gingen tegenspreken.
En aannames werden gedaan door ‘salonexperts’ want hoe kunnen ze het echt weten als je zoiets zelf nooit hebt meegemaakt? Zo werden ‘wielen’ opnieuw uitgevonden.

Terwijl in Wuhan (en alle andere oosterse landen waar het virus de kop op stak) het mondkapje direct gemeengoed werd, is hier bijna een jaar gewacht met de verplichting.
Hier ging men vanaf het begin liever uit van het ‘gezonde verstand’ van de bevolking en dat ze wel zouden matigen met contacten en de 1,5 meter voorlopig heilig verklaren. Tja…

Maar de grote boosdoener is natuurlijk weer: de stagnerende economie.
Vanaf het begin (en nu nog altijd) is het belang van de economie gesteld boven het belang van de gezondheid.
Waar in China de mondkapjes blijkbaar al voor de pandemie opgestapeld lagen, moesten we ze hier opeens vanuit de hele wereld (en juist: voornamelijk China…) snel zien te bemachtigen.
Te laat voor vele zorginstellingen.

Door de kapitalistische decennia heen zijn de prijskaartjes belangrijker geworden dan het menselijk welzijn. Omdat de kans op een ramp van degelijke omvang gewoon te klein was om rekening mee te houden, is nooit geïnvesteerd in alle nodige voorzieningen.
Apparatuur in de IC’s moest besteld worden, de mondkapjes dus en nu weer de vaccinaties waarvoor uiteindelijk zelfs eerst toestemming van de EU nodig was om dit te mogen aanschaffen.

Allemaal vertragend. En dat is de actualiteit waarin we nu zitten.

‘Moderne maatschappij’

Waar ook vrijwel geen ‘salonexpert’ bij stil heeft gestaan is de kracht van de tegenwoordige ‘moderne maatschappij’. De kracht van de nieuwe massale vrijheid van mensen en de media.
Iedereen is ‘vrij’ om te kunnen doen wat die wil en te kunnen zeggen wat die wil.
Zo kunnen vele ‘nep-experts’ met een grote populariteit voldoende onzin verkondigen waardoor een te grote massa de eventuele (al te late) maatregelen niet serieus neemt.
En met een onzichtbare vijand, wat een virus toch is, blijft die massa geloven in het eigen gelijk.
Die nam de zwalkende politici in hun ‘ivoren torens’ toch al niet serieus meer.
Ze denken alleen aan hun eigen behoeften en blijven er ongeremd op los ‘feesten’.

Terwijl elke na de 1e golf gewaarschuwde overheid op de vingers had kunnen natellen dat het ongeremde uitgaansleven (op de grotere evenementen en bijeenkomsten na) een snellere verspreiding zou veroorzaken die de 2e golf (onafwendbaar) zou vergroten, werd niets gedaan.
Massa’s mensen konden gewoon wereldwijd op vakantie en feesten in gezelschappen met nauwelijks de nodige maatregelen om verspreiding te vertragen.
Handhaving schoot altijd tekort. Alleen speldenprikken konden worden uitgedeeld tegen ‘gemakkelijke’ overtreders zoals een iets te groot gezelschap rustig zittend in het park…
Ook nu nog is het dweilen met de kraan open.

En oh ja… Het leger is natuurlijk ook veel te klein om dat (eventueel preventief) in te zetten.
In alles is Nederland te klein. Met te weinig overdachte daadkracht. Het was vanaf het begin een onmogelijke situatie.

Wat nu?

Tja… Wat KAN nu nog?
Een te klein en ondeskundige leger kan je niet opeens groter en daadkrachtiger maken.
Te weinig gekwalificeerd zorgpersoneel kan je niet in een paar maanden aanvullen met nieuwe krachten.
Wat niet is kan je niet toveren…

Ik zie hooguit een verbeterde communicatie tussen alle betrokken landen die elkaar het dichtst bijstaan om te kijken of ze elkaar kunnen helpen op bepaalde punten. Als ze tenminste die misplaatste ‘trots’ kunnen laten varen…
En verder is het ‘puin ruimen’. En lering trekken uit deze pandemie.
Zodat er voor een volgende noodzaak om een crisis te beheersen wel betere plannen klaar liggen en er naar verhouding voldoende (reserve) personeel oproepbaar is om in te kunnen springen.
Dat kost investeringen. In tijd en geld. Is dat het niet waard om meer mensen te kunnen helpen?
Of staat er in het ‘plan’ juist: “Laat de boel de boel… We kunnen onmogelijk iedereen helpen.”
Om dit dan zo geloofwaardig mogelijk te verkopen als “hebben ze er alles aan gedaan”…

Het dilemma tussen geloof in het ‘domme volk’ of eerlijk zijn en dan alsnog een burgeropstand riskeren want niemand wil zich opofferen voor de massa…

In de (onnodig) complexe maatschappij zoals Nederland is geworden is het niet eenvoudig ‘de juiste beslissingen’ te nemen. Maar hier is het gebrek aan duidelijkheid, eenduidigheid en echte daadkracht funest geweest. Niemand is juist in die overgeïnformeerde maatschappij nog zo dom om dit niet te zien.
Bij mij was het vertrouwen in ieder geval al snel weg.

Het virus zal welzeker een keer ‘verdwijnen’ of in ieder geval niet meer zo massaal opduiken, als het overgrote deel van de mensheid immuun is geworden of correct is gevaccineerd.
Aangezien dat laatste voor mij ook geen zekerheid is, geloof ik daar ook nog even niet in.
We zullen zien hoe het komend jaar, zo tegen de zomer, alles zich zal ontwikkelen.

Dit bericht is geplaatst in Column, Cultuurfilosofie, Opmerkelijk Nieuws met de tags , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie